Pierwszego kwietnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ptaków, który ma zwrócić uwagę na niebezpieczeństwa zagrażające ptakom na całym świecie i zachęcić ludzi do pomocy w ochronie tych zwierząt i ich siedlisk. Dzień ten jest koordynowany przez BirdLife International, międzynarodową federację organizacji ochrony ptaków i przyrody.

Ptaki występują we wszystkich ekosystemach. Z reguły zajmują najwyższe poziomy w lokalnych piramidach pokarmowych. Stan populacji ptaków dostarcza nam zatem informacji o stanie całej przyrody, której ptaki są integralną częścią. To bardzo zróżnicowana gromada zwierząt. Najmniejszy z nich - koliber - ma tylko kilka cm wielkości, a kilkadziesiąt razy większy od niego struś jest największym ptakiem na Ziemi. Do tej pory sklasyfikowano ponad 10 000 gatunków ptaków, chociaż uczeni nie są zgodni co do konkretnej ich liczby. Upierzenie zależy od gatunku, wydaje się, że gdyby zebrać wszystkie kolory, jakie przyjmują ptaki świata, to więcej barw nie bylibyśmy i zdolni sobie wyobrazić.

Ptaki jedzą wszystko - zależnie od gatunku są to owady, niewielkie jaszczurki, ryby, padlina, ziarna itd. Ta różnorodność zadecydowała o ich pozycji w świecie zwierząt. Są obecne w każdym ekosystemie, bez trudu można spotkać je w gorących lasach tropikalnych, a także na białych przestrzeniach Antarktydy. Ich zwyczaje są także zróżnicowane - niektóre nie umieją latać, część ptaków nie buduje gniazd, kukułki i około 100 innych gatunków podrzuca swoje jaja do gniazd innych ptaków, jedne bez trudu przystosowały się do życia w miastach, inne zupełnie sobie z tym nie radzą, wiele ptaków jest aktywnych nocą, a każdy z nich śpiewa innym głosem, w innym tonie.

Aktywność człowiek w środowisku jest dla nich jednak dużym zagrożeniem. Nowoczesne budownictwo nie pozwala ptakom na zakładanie gniazd na budynkach, zanieczyszczenie środowiska bardzo przyczynia się do zmniejszania się liczby gatunków ptaków, wycinanie lasów i przekształcanie innych naturalnych siedlisk utrudnia im przeżycie. Wysypiska śmieci jak magnes przyciągają ptactwo, co sprzyja przenoszeniu chorób. Samo dokarmianie okruszkami podczas mrozów nie wystarczy - ptaki należy objąć kompleksową ochroną ze względu na ich znaczenie w środowisku.

Unia Europejska od lat prowadzi program Natura 2000, który ma na celu ochronę ptaków i ich siedlisk na podstawie Dyrektywy Ptasiej i Siedliskowej. Tereny objęte tym programem zyskują specjalną ochronę prawną, która ma umożliwić zachowanie cennych przyrodniczo miejsc i gatunków. W Polsce obszary Natury 2000 zajmują ok. 10% powierzchni kraju. Innymi sposobami dbania o ptaki są programy odbudowy naturalnych siedlisk, akcje wieszania domków lęgowych, kampanie społeczne. Coraz popularniejsze jest także obserwowanie ptaków nazywane birdwatching, tzw."ptasiarstwo". Setki tysięcy ludzi podgląda ptasie życie, wymienia się doświadczeniami i informacjami, powstała nawet "ekstremalna" odmiana tego hobby, nazywana twitters - jej fani jeżdżą po całym świecie i obserwują bardzo rzadkie gatunki ptaków. Wszystkie te działania pomagają m.in. w oznaczaniu liczby ptaków, poznawaniu i przeciwdziałaniu zagrażającym im niebezpieczeństwom przez m.in. edukację na łonie natury i konferencje naukowe.

Fot. widelec.org